API ve Veritabanı Testleri: REST, SOAP, SQL, HTTP Durum Kodları ve Postman

i API ve Veritabanı Testlerine Giriş

Bir web veya mobil uygulamanın arayüzü (UI) ne kadar kusursuz görünürse görünsün, verinin doğru şekilde taşındığı ve saklandığından emin olmadan yazılımın güvenilir olduğu söylenemez. API testleri, uygulamanın “beyni” olan servis katmanını; veritabanı testleri ise verinin doğru şekilde depolandığı ve tutarlı kaldığı “hafızasını” doğrular.

Bu sayfada iki API mimari yaklaşımını (REST ve SOAP), API yanıtlarını yorumlamak için kritik olan HTTP durum kodlarını, en yaygın API test aracı olan Postman‘i ve son olarak SQL ile veritabanı doğrulama tekniklerini inceliyoruz.

1 REST vs SOAP Mimarileri

Sistemler arası iletişimde en yaygın kullanılan iki API mimarisi REST (Representational State Transfer) ve SOAP‘tur (Simple Object Access Protocol). İkisi de farklı prensiplerle çalışır ve farklı test yaklaşımları gerektirir.

Örnek İstek Karşılaştırması

// REST - JSON isteği (POST /musteriler)
{
  "ad": "Ayşe Yılmaz",
  "eposta": "ayse@ornek.com",
  "aktif": true
}



  
    
      Ayşe Yılmaz
      ayse@ornek.com
    
  

2 HTTP Durum Kodları

Her API yanıtı, isteğin sonucunu özetleyen 3 haneli bir HTTP durum kodu döndürür. Bu kodları doğru yorumlamak, API test senaryolarının temelini oluşturur.

3 Postman ile API Testi

Postman, API isteklerini göndermek, yanıtları incelemek ve test senaryolarını (assertion’ları) JavaScript ile otomatikleştirmek için en yaygın kullanılan araçlardan biridir.

{
  "siparisId": "SIP-10245",
  "durum": "OLUSTURULDU",
  "toplamTutar": 249.90,
  "olusturmaTarihi": "2026-09-08T10:15:00Z"
}

Postman Test Script Örneği (Tests Sekmesi)

// Postman "Tests" sekmesine yazılan JavaScript doğrulamaları
pm.test("Durum kodu 201 olmalı", function () {
    pm.response.to.have.status(201);
});

pm.test("Yanıt süresi 500ms altında olmalı", function () {
    pm.expect(pm.response.responseTime).to.be.below(500);
});

pm.test("Sipariş ID formatı doğru olmalı", function () {
    const body = pm.response.json();
    pm.expect(body.siparisId).to.match(/^SIP-\d+$/);
});

pm.test("Toplam tutar pozitif olmalı", function () {
    const body = pm.response.json();
    pm.expect(body.toplamTutar).to.be.above(0);
});

Postman’in Collections özelliği, ilişkili istekleri bir arada gruplamayı; Environments özelliği ise aynı testleri farklı ortamlarda (test, staging, production) değişken kullanarak koşmayı sağlar. Collection Runner veya komut satırı aracı Newman ile bu koleksiyonlar CI/CD boru hattına entegre edilerek her build’de otomatik koşturulabilir.

4 SQL ve Veritabanı Testleri

API üzerinden yapılan bir işlemin (örn. sipariş oluşturma), veritabanında da doğru şekilde yansıdığını doğrulamak, uçtan uca veri bütünlüğünü garanti eder. Bu genellikle doğrudan SQL sorguları ile yapılır.

Tipik Veritabanı Test Senaryoları

-- 1. API'den oluşturulan siparişin veritabanında var olduğunu doğrulama
SELECT siparis_id, durum, toplam_tutar
FROM siparisler
WHERE siparis_id = 'SIP-10245';

-- 2. Sipariş kalemlerinin toplamının, sipariş toplamıyla eşleştiğini doğrulama
SELECT s.siparis_id, s.toplam_tutar,
       SUM(sk.adet * sk.birim_fiyat) AS hesaplanan_toplam
FROM siparisler s
JOIN siparis_kalemleri sk ON s.siparis_id = sk.siparis_id
WHERE s.siparis_id = 'SIP-10245'
GROUP BY s.siparis_id, s.toplam_tutar
HAVING s.toplam_tutar != SUM(sk.adet * sk.birim_fiyat);
-- Bu sorgu satır döndürüyorsa, veri tutarsızlığı (bug) var demektir

-- 3. Silinen bir kaydın (soft delete) veritabanında hâlâ görünür olmadığını doğrulama
SELECT * FROM musteriler
WHERE musteri_id = 4821 AND silindi_mi = 0;

Veritabanı Testinde Odaklanılması Gereken Alanlar

• ✓ Veri Bütünlüğü (Data Integrity): Foreign key ilişkileri, hesaplanan alanların doğruluğu
• ✓ CRUD İşlemleri: Create, Read, Update, Delete işlemlerinin veritabanına doğru yansıdığının kontrolü
• ✓ Transaction (İşlem) Bütünlüğü: Hata durumunda kısmi kayıt oluşmadan tüm işlemin geri alınması (rollback)
• ✓ Kısıtlamalar (Constraints): Unique, not null, check constraint’lerin doğru çalışması
• ✓ Performans: Büyük veri setlerinde sorgu sürelerinin kabul edilebilir sınırlar içinde kalması

✓ Sonuç ve Öneriler

API ve veritabanı testleri, kullanıcı arayüzünün arkasındaki mantığın ve verinin doğruluğunu garanti eden kritik bir test katmanıdır. REST ve SOAP mimarilerinin farklarını bilmek, doğru test yaklaşımını seçmeyi; HTTP durum kodlarını doğru yorumlamak, API davranışını net bir şekilde doğrulamayı sağlar.

Postman gibi araçlar, hem manuel keşif testleri hem de otomatikleştirilmiş regresyon testleri için hızlı ve pratik bir ortam sunar. Ancak API seviyesinde “yeşil” görünen bir test, verinin veritabanında da tutarlı olduğunu garanti etmez — bu yüzden kritik akışlarda SQL doğrulaması ile API testlerini birleştirmek, test kapsamının en zayıf halkasını (veri bütünlüğü) de güvence altına alır.